VNPRESS-lịch sử báo chí Việt Nam (7)

NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA NGUYỄN VĂN VĨNH

VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN BÁO CHÍ TIẾNG VIỆT 

VÀ TRUYỀN BÁ CHỮ QUỐC NGỮ

1. Vài nét về thân thế của Nguyễn Văn Vĩnh

Nguyễn Văn Vĩnh sinh ngày 30 tháng 4 năm Nhâm Ngọ, (tức ngày 15.6.1882), tại số nhà 46 phố Hàng Giấy, Hà Nội, nguyên quán làng Phượng Dực, thuộc phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông (nay là huyện Phú Xuyên). Ông xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, đông con ở vùng đồng chiêm trũng, quanh năm đói kém, nên bố mẹ ông phải bỏ quê ra Hà Nội kiếm sống. Tám tuổi ông làm nghề kéo quạt ở trường Thông ngôn của Pháp mở tại đình Yên Phụ.

VNPRESS-lịch sử báo chí Việt Nam (6)

NHỮNG ‘KỲ BIẾN’ TRONG LÀNG BÁO ĐẦU THẾ KỶ 20

Về cơ bản, đến những năm 30 của thế kỷ XX, các thể loại báo chí Việt Nam đã định hình khá rõ nét, có phần được chiếu theo những tiêu chí của báo chí phương Tây. Bên cạnh những thể loại cũ, một số thể loại mới xuất hiện, tạo nên những "kỳ biến" trong làng báo đầu thế kỷ XX.

Trong một thời gian khá dài ở chặng khởi đầu, tính không chuyên nghiệp là một đặc điểm lớn đã chi phối tất cả mọi hoạt động của nền báo chí non trẻ nước ta. Điều hiển nhiên trước nhất là chúng ta chưa có một đội ngũ nhà báo thực thụ. Thế chân những người lẽ ra cần được đào tạo một cách chuyên nghiệp đó là các nhà văn, những người cũng sử dụng phương tiện chữ viết nhưng lại theo một lối tư duy khác.

VNPRESS-Lịch sử báo chí Việt Nam (5)

THỦY TỔ CỦA BÁO CHÍ VIỆT NAM

GIA ĐỊNH BÁO

 Gia Định báo là tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt mới (chữ Quốc ngữ), được ra mắt vào ngày 15/4/1865 tại Sài Gòn. Đây là phương tiện truyền thông đầu tiên hoàn toàn mới mẻ, làm cho tiếng Việt mới có cơ hội phổ biến trong dân chúng.

Sau khi Trương Vĩnh Ký trở về nước vào năm 1865, Chuẩn đô đốc Roze, khi đấy đang tạm quyền Thống đốc Nam Kỳ, đã mời ông ra làm quan. Petrus Ký đã từ chối và xin lập một tờ báo quốc ngữ mang tên là Gia Định báo. Lời yêu cầu của ông được chấp thuận và Nghị định cho phép xuất bản được ký ngày 1 tháng 4 năm 1865, nhưng không phải ký cho ông mà lại ký cho một người Pháp tên là Ernest Potteaux, một viên thông ngôn làm việc tại Soái phủ Nam Kỳ. Và phải đến ngày 16 tháng 5 năm 1869 mới có Nghị định của Chuẩn Đô đốc Ohier ký giao Gia Định báo cho Trương Vĩnh Ký làm giám đốc, Huỳnh Tịnh Của làm chủ bút. Đến năm 1897, Gia Định báo chấm dứt hoạt động.

VNPRESS- Lịch sử báo chí Việt Nam (4)

TRƯƠNG VĨNH KÝ,

NGƯỜI MỞ ĐẦU CHO CUỘC TRÒ CHUYỆN ĐÔNG TÂY

                                                                                             

Trương Vĩnh Ký ^(l) không phải là người đầu tiên tiếp xúc với văn hóa phương Tây, nhưng có lẽ là người đầu tiên tiếp xúc có tiếp biến (acculturation).Nhớ lại các tác giả Tây dương Gia tô bí lục, mặc dù đã sống nhiều năm ở La Mã, bản thân lại là linh mục, mà vẫn nhìn phương Tây nói chung và Kitô giáo nói riêng bằng con mắt đầy thành kiến của Nho giáo: kẻ khác là kẻ thù, các văn hóa phi Khổng giáo đều là man ri mọi rợ cả. Chấp nhận cái lý của kẻ khác, thấy được ngoài trời mình còn có trời khác, thì mới có đối thoại. Và trong văn hóa, đối thoại không phải để giành trọn phần thắng về mình mà để nhận thức sâu thêm về mình, về người nhằm đạt tới một chân lý cao hơn cho cả hai bên. 

VNPRESS-Lịch sử báo chí Việt Nam (3)

Sự chuyển tiếp từ Đại Nam Đồng văn nhật báo

qua Nam Việt quan báo & Đại Nam Đăng cổ tùng báo

                                                                                                

Tính từ tờ Gia Định báo của chính quyền thuộc địa Pháp xuất bản ở Nam kỳ năm 1865,  báo chí Việt Nam đến nay đã có gần 150 năm phát triển. Nhưng vì lý do thư tịch mất mát, tài liệu thiếu thốn nên mặc dù đã có nhiều công trình tìm hiểu, những ghi nhận về báo chí Việt Nam mà đặc biệt là trong thời gian trước Chiến tranh thế giới thứ nhất hiện nay vẫn còn nhiều sai sót. Tình hình này cũng trình hiện ở một số công trình viết về ba tờ Đại Nam Đồng văn nhật báo, Nam Việt quan báo và Đại Nam Đăng cổ tùng báo, nhưng hiện đã có một số tư liệu cho phép đính chính những sai sót nói trên. 

1. Về Đại Nam Đồng văn nhật báo.

Từ điển Bách khoa Việt Nam tập 1 của Trung tâm biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam cho biết Đại Nam Đồng văn nhật báo ra số đầu tiên năm 1893, Huỳnh Văn Tòng cho biết tờ báo này tồn tại từ 1892 đến 1907⁽¹⁾, Nguyễn Thành cho biết nó được xuất bản từ 1892⁽²⁾, nhóm Đỗ Quang Hưng căn cứ vào số 171 ra ngày 27- 1-1895 tính ngược lên đã cho rằng tờ Đại NamĐồng văn nhật báo có thể ra đời vào năm 1891, tức năm Thành Thái thứ 3⁽³⁾.

VNPRESS- Lịch sử báo chí Việt Nam (2)

Nghiên cứu lịch sử là nhằm trau dồi cho mỗi chúng ta tri thức về một thời đã qua và đó cũng là tri thức tiếp biến về hiện tại và tương lai. Nghiên cứu về lịch sử báo chí có thể cho chúng ta thấy, hiểu và biết một cách đầy đủ hơn về báo chí Việt Nam những ngày khởi thủy cũng như những yếu tố cấu thành những trang sử ấy. Một trong những điều mà tôi quan tâm đó là các bậc tiền bối của chúng ta đã dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn nào để làm nghề? Cảo thơm lần giờ... xin đăng toàn văn bài viết về lối viết của mình của một bậc tiên sinh - người đầu tiên được coi là được đào tạo chính quy về nghề làm báo.

VNPRESS- Lịch sử báo chí Việt Nam (1)

Lược sử báo chí Việt Nam

Sau Hòa Ước Nhâm Tuất, được ký vào năm 1862, phía Việt Nam phải mất đứt cho Pháp ba tỉnh Gia định, Biên Hòa vàĐịnh Tường, người Pháp bèn lập tức thiết lập và tổ chức hệ thống cai trị ở nhượng địa. Báo chí là một trong những công cụ đầu tiên được người Pháp sử dụng.

Trước năm 1862, trên đất nước chúng ta không có báo, chỉ có một số câu hát, câu vè nói tới một vài sự kiện rất đơn lẻ, ví dụ như vụ Tự Đức khi nối nghiệp Thiệu Trị đã tiếm ngôi của anh là Hồng Bảo, người được người đương thời thương tiếc và nhắc tới với hai câu:  

"Chiều chiều lại nhớ chiều chiều,

nhớ người quân tử khăn điều vắt vai".  

Hòa giải Hòa hợp Dân tộc kiểu Giả cầy. 40 năm là quá đủ

Sài Gòn 1975 hình ảnh thật sự 40 năm về trước

Việt Nam 1945 : Sài Gòn xưa.(Michael Rogge)

Đụng Độ Giữa KQ VNCH và KQ Hoàng Gia Cam Bốt 1955-1971

Cuộc chiến tranh tự vệ của Việt Nam Cộng Hòa chống lại CS Bắc Việt có thể sẽ 'khác' đi nếu Quốc gia Kampuchea bên cạnh giữ đúng vị thế 'trung lập' mà họ luôn luôn tuyên bố. Thái độ thù nghịch của Norodom Sihanouk đối với VNCH như cho phép CSBV lập những căn cứ tiếp liệu và dưỡng quân bên trong đất Kampuchea đã gây nhiều bất lợi cho VNCH..Tình trạng này chỉ thay đổi vào năm 1971 khi Sihanouk bị Lon Nol lật đổ..

(Thái độ thù nghịch của Sihanouk với VNCH một phần là do những sai lầm trầm trọng ngoại giao của CP Ngô đình Diệm đối với Cao Miên như 'nhúng taý vào việc tổ chức và yểm trợ cho cuộc mưu toan đảo chánh của Dap Chhuon, Tỉnh trưởng Siem Riep, tháng 2/ 1959 (trong vụ này Miên tố cáo VNCH cung cấp điện đài và vàng cho Dap Chhnoun và sau đó trục xuất Đại sứ VN tại Miên, Ngô Trọng Hiếu, đóng cửa tòa Đại sứ , VNCH còn yểm trợ cho Lực lượng chống đối Sihanouk Khmer Krom của Sơn Ngọc Thành. Ngược lại Miên cũng yểm trợ cho nhóm FULRO để..phá VNCH, Đại Tá tình báo Miên Les Kosem là một nhân vật chủ chốt của FULRO)