Trong ngôn ngữ giao tiếp và
hành chính của người Việt chúng ta hiện nay, nhiều từ đã bị sử dụng không chính
xác, bị biến nghĩa hoặc ghép từ một cách kệch cỡm. Điều này thể hiện tư duy tạm
bợ và tinh thần thiếu trách nhiệm trong sử dụng ngôn từ. Việc đưa ra những khái
niệm không chính xác này tạo thành một thói quen chấp nhận sự mù mờ trong định
nghĩa từ, dễ gây hiểu lầm và tranh cãi, khiến cho văn bản kém tính chính xác.
Đây là một bài chúng tôi sưu tầm, liệt kê các trường hợp sử dụng từ sai trong
tiếng Việt hiện nay.
1.- Sai
vì không hiểu nghĩa gốc Hán Việt.
CHUNG CƯ. Từ kép nầy được thành lập
theo văn phạm Hán Việt ví tính từ đứng trước danh từ cho nên cả 2 từ phải đều
là Hán Việt. Thế mà từ chung Hán việt không có nghĩa là chung chạ mà có nghĩa
là cuối cùng. Vậy chung cư 終居
không phải là nơi nhiều người ở chung mà là nơi ở cuối cùng, tức là mồ chôn hay
nghĩa địa. Vậy phải đổi từ chung cư thành chúng cư 衆居 thì mới ổn.
KHẢ NĂNG. “Khả năng” 可 能 là năng lực của con người, có thể làm
được việc gì đó. Thế mà người ta đã viết và nói những câu đại loại thế nầy: Hôm
nay, khả năng trời không mưa. Khả năng con bò nầy sẽ chết vì bị bệnh… Nghe thực
là kỳ cục và đáng xấu hổ. Tôi cho rằng, người ta đã nhầm lẫn giữa hai từ khả
năng 可 能 (capacité, capable) với khả dĩ 可 以 (possibilité, possible). Nhưng thôi,
chúng ta nên dùng từ thuần Việt là có thể, đúng và dễ hiểu, còn từ khả năng chỉ
nên dùng để nói về năng lực mà con người mà thôi.
