Mai Quốc Ðạt
Gần đây một số tờ báo
đưa tin một doanh nhân chế tạo được tàu ngầm. Rồi trước đó là tin về bác nông
dân lai tạo thành công giống mít lạ, anh thợ sửa xe máy chế tạo trực thăng, hay
em học sinh nọ sáng chế ra máy quét rác thông minh. Đó là tin mừng về khả năng
sáng tạo của người Việt và của nhân loại nói chung.
Công luận ca ngợi những
chế tạo này (tác giả bài viết không sử dụng từ “phát minh” vì “phát minh” là một
phát kiến hoàn toàn mới mẻ). Thậm chí với hơn 200 bình luận, một bộ phận công
luận còn cho rằng doanh nhân chế tạo tàu ngầm tài năng hơn vài chục tiến sĩ .
Ngoài ý nghĩa thường gặp của “tiến sĩ giấy” khi mỉa mai những người học tiến sĩ
theo những phương thức đào tạo không hợp pháp hay khoa học, cụm từ “tiến sĩ giấy”
còn nhằm nói đến những nhà khoa học không có khả năng chế tạo.
Khi “tiến sĩ giấy” ám chỉ
sự thiếu hụt năng lực chế tạo của các nhà khoa học, tác giả cho rằng chúng ta cần
xem xét lại tiến sĩ ở mức độ nào là “giấy”, thông qua việc tìm hiểu các loại bằng
cấp tiến sĩ, thuộc tính đào tạo, và ứng dụng nghiên cứu khoa học vào thực tiễn.





